Pottenbakken: een handig overzicht voor een blitzstart

Start vol zelfvertrouwen aan je avontuur als pottenbakker met dit handige overzicht. Ontdek weetjes, tips, benodigdheden en onze online cursussen.
Nele Ostyn
Nele Ostyn

Eeuwige cursist.

Je dagelijkse koffiemomentje voortaan met een unieke mok die je zelf gemaakt hebt? Je versgeplukte boeket schikken in een originele vaas van jouw hand? Vrolijke bloempotten op je zonneterras die je precies de decoratie en kleur gaf die je voor ogen had? Bij een zomerse barbecue een frisse salade serveren in je eigen kom?

Mijn hart doet het sneller slaan. Alles wat met klei, keramiek en pottenbakken te maken heeft, maakt me oprecht gelukkig. Die passie geef ik met de Cursist graag door aan jou. Want pottenbakken is misschien ook jou op het lijf geschreven.

verschillende bolvormige vaasjes van kleurrijk geglazuurde keramiek
Verschillende kommetjes, borden en een theepot van keramiek, halfgeglazuurd in groen en grijs

Eens proberen? Lees er dan onderstaand overzicht over pottenbakken op na. Of neem meteen een duik in het diepe en meld je aan voor een van onze online videocursussen.

Veel plezier met pottenbakken!

Pottenbakken: iets voor jou?

Je werkt graag met je handen
Met je handen in de klei zitten, de structuur ervan tussen je vingers voelen, het kneden, het optrekken op de draaischijf… Je voelt de creatieve ideeën van je hoofd doorheen je schouders recht naar je vingers stromen. Dat geeft jou een kick: zelf iets maken, je techniek verbeteren en je verbeelding de vrije loop laten.

Mediteren spreekt jou aan
Ik zeg wel vaker dat keramiek maken en pottenbakken een vorm van meditatie is. Wanneer je pottenbakt, is je volledige aandacht gericht op de klei, je bewegingen, je techniek, de vorm die je wil creëren… Kortom: je bent volledig in the zone. Welke voordelen dat heeft, lees je in het artikel ‘Keramiek, een vorm van meditatie‘.

Je houdt van rust en voldoening
Pottenbakken brengt rust. Het meditatieve en creatieve is een krachtige combinatie. Een combinatie die heel veel voeldoening geeft. Of je creatie nu volledig is geslaagd of eerder een misbaksel is. De klei is vergevingsgezind.

Je ziet falen als leren
Wie aan pottenbakken begint, moet er rekening mee houden dat hij of zij vast en zeker een pak misbaksels zal maken, of toch tenminste eerder funky vormen. Gelukkig maar, want vallen en opstaan is bij keramiek essentieel. Elk falen is een leermoment. Alle pottenbakkers weten wat te doen wanneer dit gebeurt: je ademt diep in en probeert het gewoon weer opnieuw. Het geeft je de kans te groeien en je creaties verder te ontwikkelen. En de mislukkingen? Die gaan gewoon de klei-recup in!

Hoe begin je aan pottenbakken?

Naast gretige handen en een pak goesting om te creëren, heb je ook enkele attributen en grondstoffen nodig om te starten met pottenbakken. Hieronder vind je een handig lijstje.

Klei
Alles begint met klei. Keramiek is dan ook niets anders dan gebakken klei. Voor die klei gebakken wordt, heb je ze gekneed en gemanipuleerd in een bepaalde vorm. Uiteraard kies je niet eender welke klei voor eender welke vorm en techniek. Wie de eerste keer een keramiekwinkel binnenstapt, wordt algauw overweldigd door het aanbod.

Klei kies je op basis van z’n specifieke eigenschappen: Plasticiteit, sterkte, waterabsorptie, textuur.
Aan de hand van deze kenmerken deel je klei op in drie categorieën: Aardewerk, steengoed, en porselein.

Als beginner kies je voor een plastische klei die water traag absorbeert. De keuze voor de sterkte en textuur is eerder afhankelijk van de grootte van je werk. Beginners starten best met steengoedklei. Dat is vrij sterk en werkbaar en houdt tegelijk zijn vorm gemakkelijk vast.

Iemand opent een groot pak klei

Het klei-etiket vertelt je alles wat je wil weten over een de klei in kwestie. In één oogopslag krijg je een goede indicatie of de kenmerken van de klei overeenkomen met het werk dat je wil maken. In het artikel ‘klei kiezen voor beginners‘ vind je nog veel meer informatie over de verschillende types klei die er in de keramiekwinkel te vinden zijn.

Attributen die je in huis hebt

Als je van plan bent om thuis te pottenbakken, verzamel je best de volgende gereedschappen: 

  • Emmer: Met een emmer water naast je zijde maak je de klei voldoende nat.
  • Spons: Een spons helpt het overtollige water te verwijderen.
  • Houten plank zonder coating: Wanneer je je klei kneedt, heb je een oppervlak nodig dat absorberend is. Een houten tafel of plank zonder coating is daarvoor het best geschikt. 
  • Schaar: Om je verse pak klei te openen, gebruik je een schaar.
  • Oude bankkaart: Om je klei vorm te geven, komt een platte, dunne kaart goed van pas. 
  • Meetlat: Zo meet je je werkstuk perfect af, wat handig is als je een serie wil maken.
  • Ijzeren spatel: Met een ijzeren spatel wip je jouw werkstuk gemakkelijk van de draaischijf.
  • Keukenweegschaal: Weeg je klei af voor je begint, de juiste hoeveelheid is belangrijk. 
  • Plastic folie of plastic zakken: Om het uitdrogen af te remmen, wikkel je jouw werkstuk (gedeeltelijk) in plastic folie. Zo vertraag je het droogproces.
  • Oude handdoek: Een handdoek is handig om je kleihanden aan aan af te vegen.
verschillende instrumenten voor het bewerken van klei en een spons

Attributen die je in de keramiekwinkel koopt

De onderstaande instrumenten heb je wellicht niet in huis maar vind je in de gespecialiseerde keramiekzaak. De dichtstbijzijnde winkel vind je op deze handige kaart.

  • Snijdraad: Een snijdraad gebruik je om een stuk klei af te snijden van de pak of om je werkstuk van de draaischijf te halen.
  • Snijnaald: Een snijnaald helpt je om te ontdekken hoe dun de bodem is, om de rand te corrigeren tijdens het draaien of om versieringen aan te brengen.
  • Afdraai-ijzer of -houtje: Eens je aan het afdraaien bent en je de basis van je werkstuk probeert schoon te maken, is deze tool erg handig. 
  • Mirette(s): mirettes gebruik je bij tal van technieken. Zeker het afdraaien komen ze van pas. 
  • Ijzeren lomer: Deze gebruik je om mooie curves te maken.
  • Krompasser: Met een krompasser kom je in enkele ogenblikken te weten of je kommen of borden even groot zijn.
  • Glazuur: Als je beginner kies je het beste voor een kant-en-klaar glazuur. Glazuren is een techniek op zich waaraan De Cursist twee cursussen wijdt: op glazuuravontuur deel 1 en op glazuuravontuur deel 2.
  • Glazuurborstel: Er zijn heel wat verschillende methodes om glazuur aan te brengen, maar met een glazuurborstel zit je als beginner goed.

Wil je meer weten over de benodigdheden die elke pottenbakker in zijn of haar atelier heeft liggen, lees je het artikel over ‘pottenbakkers benodigdheden‘.

Verder heb je ook dit nodig

Een draaischijf
Hoewel keramiek maken zonder draaischijf ook best