Hoe werkt sinteren?
Klei bestaat eigenlijk uit verschillende ingrediënten: kwarts, veldspaat, ilmeniet en gehydrateerde ijzerverbindingen, silicium- en aluminiumzouten … Als de klei nog niet gebakken is, zit er tussen al die partikels nog een beetje lucht. Er zitten als het ware kleine poriën in de klei, waardoor je werkstuk op dit moment nog poreus is.
Eens de oven een zekere temperatuur bereikt, worden de kleipartikels chemisch geactiveerd en klitten ze samen. De poriën sluiten en de losse partikels vormen één solide geheel. Dit noemt men sinteren. Omdat de leegtes tussen de kleipartikels verdwijnen, zal je werkstuk tijdens het sinteren een beetje krimpen. Maar het is ook dankzij het sinteringsproces dat je werkstuk een stuk sterker en duurzamer uit de oven komt.
Wat kan er fout lopen tijdens het sinteren?
Zonder sintering zou je werkstuk nog even fragiel zijn als toen het de oven in ging. Een cruciale stap dus. Als er tijdens deze fase iets misgaat, heeft dat grote gevolgen: barsten, gaten, oneffenheden, of zelfs een kapot werkstuk.
- Als de temperatuur in de oven niet uniform is, dan zullen verschillende delen van je werkstuk aan verschillende snelheden sinteren. Dat betekent ook dat de klei aan verschillenden snelheden krimpt, met barsten tot gevolg.
- Ook al is de temperatuur binnen de oven uniform, de oppervlaktes van je werkstuk zullen altijd iets sneller opwarmen dan de diepere lagen klei. Da’s geen probleem als dat geleidelijk aan gebeurt, maar als de temperatuur te snel omhoog gaat, wordt het verschil tussen die lagen mogelijks te groot. Net daarom wordt keramiek heel gecontroleerd en langzaam gebakken.
- Er zitten altijd kleine inconsistenties in klei: hier en daar zitten de kleipartikels compacter bij elkaar. Net daarom is kneden zo belangrijk: je zorgt ervoor dat de klei overal gelijkvormig is. Is dat niet voldoende gelukt, dan zullen de kleipartikels aan verschillende snelheden sinteren, met opnieuw barsten, gaten, en oneffenheden tot gevolg.
